De New-Yorkse fotograaf maakt al veertig jaar opnamen van popmuzikanten. On the road, op het podium en in de kleedkamer. Daaronder is één foto die iedereen kent: een portret van John Lennon, ontspannen en zelfverzekerd, in een mouwloos T-shirt met de tekst NEW YORK CITY en de omtrekken van de stad onscherp op de achtergrond. De foto, gemaakt in 1974, krijgt door de gebeurtenissen van zes jaar later onbedoeld een navrante bijbetekenis.

Vanaf het begin van de jaren zeventig heeft Bob Gruen de muzikale ontwikkelingen in zijn stad op de voet gevolgd: als fotograaf, als vriend en als fan. In 1965, op het Newport Folk Festival, bietste hij een fotopas voor het concert van Bob Dylan om zo dicht mogelijk bij zijn idool te zijn. De 19-jarige fotograaf was getuige van een historische gebeurtenis, want Dylan joeg de folkwereld in de gordijnen door in de tweede helft van zijn optreden te kiezen voor de elektrische gitaar. Ook voor Gruen was het concert een keerpunt: het moment waarop hij serieus werk maakte van de fotografie. De ene opdracht leidde tot de andere. De foto’s die hij van een optreden van Ike en Tina Turner maakte, resulteerde in de eerste van vele platenhoezen die hij zou fotograferen: Ike en Tina’s Nuff said, uit 1971. ‘Ik heb altijd geluk gehad,’ zegt Gruen daarover. ‘Ik was altijd op het juiste moment op de juiste plaats.’

In New York fotografeerde hij groepen die naam zouden maken als wegbereiders van de punkmuziek, zoals The New York Dolls en The Ramones, van wie hij zich herinnert dat ze twaalf nummers in zestien minuten afwerkten en zo weinig geld hadden dat ze hun gitaren in boodschappentassen bij zich droegen. In Max’s Kansas City en CBGB’s traden nog bands en artiesten op die buiten het clubcircuit vaak amper bekend waren, zoals Talking Heads, Televison, Blondie, Iggy and the Stooges en Patti Smith. Bob Gruen: ‘Het belangrijkste was dat je in een band zat en lol kon maken met je vrienden.’ Hij experimenteerde intussen ook met een medium dat destijds nog vrijwel nieuw was: video. Met een draagbare Sony-recorder filmde hij optredens in clubs. ‘Het was erg funky, zwart-wit, één microfoon. Na afloop wilden de optredende artiesten graag de opnamen bekijken. De meesten van hen hadden zichzelf nog nooit op televisie gezien. Nu zijn het historische documenten, maar voor mij was het indertijd gewoon een hobby.’

In de eerste helft van de jaren zeventig fotografeerde hij ook Britse bands die door de VS tourden, zoals The Rolling Stones (‘de eerste groep die ik live zag spelen, in 1964’) en The Who (‘mijn favoriete band uit de jaren zestig’). Beroemd werd zijn foto van Led Zeppelin, hanig poserend voor hun privé-Learjet. Bij gebrek aan licht of door de donkere kleuren waren hun optredens vaak lastig te fotograferen, zegt Gruen, maar daartegenover stond dat hij alle tijd had dankzij de lang uitgesponnen gitaar- en drumsolo’s.

In New York ontmoette hij de Engelsman Malcolm McLaren, die korte tijd en zonder succes manager van de New York Dolls was. Dat was echter niet de voornaamste reden waarom hij in 1976 de oceaan overstak: ‘Het was vooral omdat ik veel geld had verdiend door mijn werk met de Bay City Rollers. Ik heb meer aan hen verdiend dan aan de foto’s die ik gemaakt heb met John en Yoko of wie dan ook. Als ik door Europa of Japan reisde, kon ik naar tijdschriften stappen en drie foto’s van Kiss, Debbie Harry of The Rolling Stones aan hen slijten, misschien een of twee van de Dolls, maar zevenendertig of vierenzestig van de Bay City Rollers.’

In de overzichten die regelmatig uit zijn fotografische werk worden samengesteld, schittert de groep echter door afwezigheid. Hij heeft plaatsgemaakt voor de bands die Gruen in Londen zag optreden en daar muziekgeschiedenis schreven. In de mini van Vivien Westwood liftte hij mee naar een van de allereerste concerten van The Clash, die hij een fucking great band vond. Van de muzikale kwaliteiten van The Sex Pistols was hij minder onder de indruk, wat hem niet belette de opkomst en ondergang van de groep van nabij te volgen. Zijn foto van bassist Sid Vicious die op onsmakelijke wijze een hotdog verorbert, werd in 1999 zelfs aangekocht voor de permanente verzameling van The National Portrait Gallery in Londen.

Bob Gruen herinnert zich een Clash-concert in Leeds, waarop zanger Joe Strummer een buurtzang met het publiek aanging: ‘Hij schreeuwde “Weg met koningin Elizabeth!” “Yeah!” “Weg met The Rolling Stones!” “Yeah!” “Weg met Led Zeppelin!” “Yeah!” “Weg met The Beatles!” “Yeah!” “But John Lennon rules okay!” “Yeah!”

Lester Bangs stond naast me. Ik keek hem aan en vroeg: “Hoe krijgt John dat voor elkaar? Niets of niemand deugt, alleen John is okay?” Ze hadden groot respect voor John Lennon en omdat ik zijn vriend was, was ik in orde.’

Ook de vriendschap met John en Yoko begon met een gelukkig toeval. Gruen was de enige die foto’s had van hun samenwerking met Elephant’s Memory, die als backing group was ingehuurd voor de plaat Some Time In New York City. ‘Ik liet ze mijn werk zien en we zaten uren met elkaar te praten. Bij het afscheid zei Yoko dat ik altijd hun vriend zou zijn. Zoiets verwacht je niet als je iemand voor het eerst ontmoet. Maar ze had gelijk. We hebben nog steeds wekelijks contact met elkaar.’

Negen jaar lang was Gruen hun persoonlijke fotograaf en maakte hij zowel privé- als publiciteitsfoto’s voor hen. ‘John Lennon en Yoko Ono hadden allebei een sterk besef van geschiedenis, ze wisten dat het werk dat ze deden, van grote betekenis was. Ze begrepen hoe belangrijk het was om hun levens zelf te documenteren. Ze wisten dat de wereld toekeek en ze wilden enige greep hebben op het beeld dat ze naar buiten brachten. In hun kunst brachten ze ideeën die voor hen belangrijk waren, tot uitdrukking en ze wilden dat de begeleidende foto’s de geest van hun boodschap uitdroegen.’

De foto’s die Gruen in de jaren zeventig van John en Yoko maakte, werden gebundeld in het boek John Lennon, the New York Years, dat in 2005 verscheen. Het is zijn tweede boek over het onderwerp, na Sometime in New York City (1995, samen met Yoko Ono). Verder publiceerde hij Chaos, the Sex Pistols (1991), Crossfire Hurricane, 25 Years of the Rolling Stones (1998) en The Clash, Photographs by Bob Gruen (2004). In 2007 verscheen het overzichtsboek Rockers, naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling in Sao Paulo.

Op de tentoonstelling “Rockers” (28-09 t/m 28-10-2007) zullen zo’n 25 foto’s van John en Yoko te zien zijn, maar ook Blondie, the Ramones, the New York Dolls, Iggy Pop, Patti Smith, the Sex Pistols, Led Zeppelin en the Clash komen aan bod.

V!P’s International Art Galleries

Van Vollenhovenstraat 15

3016 BE Rotterdam

010-2251120

info@vipsart.nl

www.vipsart.nl

Dinsdag t/m zondag 12.00-18.00 uur

Bob Gruen is one of the most well-known and respected photographers in rock and roll. From ; John Lennon to Johnny Rotten; Muddy Waters to the Rolling Stones; Elvis to Madonna; Bob Dylan to Bob Marley, he has captured the music scene for over forty years in photographs that have gained worldwide recognition.Shortly after John Lennon moved to New York in 1971, Bob became John and Yoko’s personal photographer and friend, making photos of their working life as well as private moments. In 1974 he created the iconic images of John Lennon wearing a New York City t-shirt and, standing in front of the Statue of Liberty  making the peace sign – two of the most popular of Lennon’s images. Bob has worked with major rock acts such as Led Zeppelin, the Who, David Bowie, Tina Turner, Elton John, Aerosmith, Kiss & Alice Cooper. As chief photographer for Rock Scene Magazine in the ‘70s, Bob secialized in candid, behind the scenes photo features. He toured extensively with the emerging punk and new wave bands including the New York Dolls, Sex Pistols, Clash, Ramones, Patti Smith Group and Blondie. More recently, Bob has photographed the New York Dolls reunion, Jesse Malin, Green Day, Ryan Adams, Courtney Love and other new popular acts.  In may 2007the FAAP University Museum in Sao Paulo, Brazil held an extensive exhibition of the work of Bob Gruen. Titled “ROCKERS” the large multi-media installation attracted more  than 40,000 visitors . The ROCKERS exhibition at V!P’s International Art Galleries will display quite a few photographs of John and Yoko as well as photographs of Blondie, the Ramones, the New York Dolls, Iggy Pop, Patti Smith, the Sex Pistols, Led Zeppelin and the Clash.  V!P’s International Art GalleriesVan Vollenhovenstraat 153016 BE RotterdamThe Netherlands